AliExpress'e DSA kapsamında rekor 550 milyon euro ceza

Avrupa Komisyonu, AliExpress'in platformunda satışa sunulan yasadışı, güvensiz ve sahte ürünleri engellemek için yeterli önlemi almadığına hükmederek şirkete 550 milyon euro para cezası uyguladı. Bu, AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında şimdiye kadar verilen en büyük ceza olma özelliğini taşıyor.

DSA cezası ne anlama geliyor, AliExpress'in önünde ne var?

Karar yalnızca bir para cezasından ibaret değil. AliExpress'in ihlali gidermek için belirli bir tarihe kadar somut adımlar atması gerekiyor; aksi takdirde periyodik ek yaptırımlarla karşılaşabilir. Komisyon'un gerekçesinde özellikle iki nokta öne çıkıyor: ürün doğrulaması için yetersiz kadro tahsis edilmesi ve tespit edilen tehlikeli oyuncaklar ile riskli kozmetik ürünlerin platformdan kaldırılmasının birkaç hafta sürmesi.

Komisyon'un açıklamasında AB teknoloji sorumlusu Henna Virkkunen'in şu ifadesine yer verildi: Sahte ürünlerin yayılması, çevrimiçi alışverişin kaçınılmaz bir bedeli değil; DSA yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinin sonucudur. "Platform büyüklüğü bir mazeret olamaz" vurgusu, düzenleyicinin ölçek ekonomisini bir muafiyet kalkanı olarak görmediğini açıkça ortaya koyuyor.

Bu ceza, rakip Çinli perakendeci Temu'ya Mayıs ayında benzer DSA ihlalleri nedeniyle kesilen 230 milyon euroyu aşan cezanın iki katından fazlasına karşılık geliyor. İki karar yan yana konulduğunda, Avrupa'nın Çin merkezli e-ticaret platformlarına yönelik denetim baskısının sistematik bir hal aldığı görülüyor.

Türkiye'deki pazarlamacı ve içerik üreticileri bu karardan ne çıkarmalı?

Türkiye'de AliExpress, özellikle teknoloji aksesuarı, tekstil ve küçük ev ürünleri kategorilerinde geniş bir kullanıcı kitlesine sahip. Türk tüketiciler platforma hem doğrudan alışveriş hem de içerik üreticilerinin yönlendirdiği afiliasyon bağlantıları aracılığıyla ulaşıyor.

DSA bir AB düzenlemesi olsa da etkileri Türkiye'ye çeşitli kanallardan sızabiliyor. Her şeyden önce, AB pazarına açılmayı hedefleyen ya da Avrupalı ortaklarıyla iş birliği yapan Türk e-ticaret aktörleri için bu karar, platform uyum gerekliliklerinin nasıl yorumlandığını görmek açısından değerli bir emsal. Öte yandan Türkiye'nin kendi e-ticaret ve kişisel veri mevzuatı gelişmeye devam ediyor; KVKK'nın platform sorumluluğu boyutuna ilişkin yaklaşan tartışmalarda DSA içtihadının referans alınması olası.

Afiliasyon geliri elde eden içerik üreticileri açısından ise somut bir risk var: AliExpress'in AB'deki ürün kataloğunda yapılacak kapsamlı temizlik, mevcut bağlantılı ürünlerin kaldırılmasına veya değiştirilmesine yol açabilir. Bu, özellikle Türkiye'den Avrupa merkezli afiliasyon programları üzerinden içerik üreten kanallar için takip edilmesi gereken bir gelişme.

Algoritma sorumluluğu tartışması derinleşiyor

Kararın sosyal medya ve yapay zeka dünyasıyla kesiştiği nokta şu: DSA yalnızca e-ticareti değil, büyük platformların öneri algoritmalarını, içerik moderasyonunu ve reklam hedeflemesini de kapsıyor. AliExpress kararı, komisyonun otomatize sistemlerin ürettiği sonuçları platform ihmalinin kanıtı olarak değerlendirdiğini gösteriyor. Bu bakış açısı, içerik algoritmaları üzerinden denetim yapan Meta veya TikTok gibi platformlar için de belirleyici olabilir.

Kısacası kararın mesajı net: Bir platformun büyüklüğü, algoritmik süreçlerden doğan zararı hafifletmiyor; aksine sorumluluğu artırıyor.

Aksiyon önerisi

Afiliasyon bağlantıları, ürün incelemeleri veya sponsorlu içerik aracılığıyla AliExpress ile çalışan Türk içerik üreticileri ve pazarlamacıları için pratik adım şu olmalı: Aktif bağlantılarınızı ve içerik arşivinizi gözden geçirin, ceza kapsamındaki ürün kategorileri (oyuncak, kozmetik, tekstil) özelinde sahte veya güvensiz ürün iddiasıyla anılabilecek içerikleri etiketleyip izleyin. DSA uyum süreci AliExpress'in katalog yapısını değiştirebileceğinden, yönlendirdiğiniz ürün sayfalarının aktif kalıp kalmadığını düzenli kontrol etmek, uzun vadeli güvenilirlik açısından önemli.