ChatGPT'ye Girdiğiniz Sağlık Verileri Satılamaz mı Olacak?
ABD'li iki demokrat politikacı, yapay zeka sohbet robotlarına girilen sağlık ve konum bilgilerinin veri komisyoncularına satışını yasaklayacak yeni bir yasa tasarısı hazırlıyor. Tasarı, ChatGPT ve Claude gibi platformları doğrudan kapsıyor; bu durum AI şirketlerinin sağlık ürünlerine yaptığı büyük yatırımlarla doğrudan çelişiyor.
Yapay Zeka Sohbet Robotları Artık Bir Veri Kaynağı
ABD Senatörü Elizabeth Warren ve Temsilciler Meclisi üyesi Mary Gay Scanlon, önümüzdeki haftalarda Sağlık ve Konum Verisi Koruma Yasası'nın güncellenmiş bir sürümünü kamuoyuyla paylaşmayı planlıyor. İlk hali 2022'de sunulan tasarı, yalnızca veri komisyoncularının toplayıp satabileceği bilgileri kısıtlarken; yeni versiyon çok daha geniş bir ağ geriliyor: ChatGPT, Claude veya benzeri bir yapay zeka platformuna girdiğiniz sağlık ya da konum verisi artık üçüncü taraflara satılamayacak.
Bu değişiklik tesadüf değil. Son iki yılda OpenAI, Google ve xAI gibi büyük yapay zeka laboratuvarları sağlık alanına ciddi kaynaklar aktardı. OpenAI, ChatGPT bünyesinde kullanıcıların tıbbi kayıtlarını yükleyip analiz ettirebildiği özel bir sekme sundu. xAI'ın kurucusu Elon Musk ise kamuoyu önünde insanları MR görüntülerini Grok'a yüklemeye teşvik etti. Sektör büyük bir sağlık verisi birikimi oluştururken, bu verinin ticari akıbeti hâlâ yasal bir boşlukta kalıyordu.
Tasarının Yenilikçi Boyutu Ne?
Mevcut ABD gizlilik mevzuatında ciddi bir gedik var: HIPAA yalnızca sağlık kuruluşlarını kapsar; bir yapay zeka şirketi teknik olarak bu düzenlemelerin dışında kalır. Yeni tasarı bu açığı doğrudan hedef alıyor. Buna göre;
- Veri komisyoncuları sağlık ve konum bilgisi toplayıp satamayacak.
- Yapay zeka şirketleri dahil tüm teknoloji sağlayıcıları, kullanıcıdan elde ettikleri hassas veriyi bu komisyonculara aktaramayacak.
- Tasarı, girilen verinin içeriğini değil veriyi elde etme yolunu esas alıyor; yani "bunu doktorum değil, bir chatbot topladı" argümanı artık geçersiz sayılacak.
Bu yaklaşım düzenleyici açıdan önemli bir paradigma kayması: Verinin kaynağına değil, verinin ne olduğuna ve kime gittiğine bakılıyor.
Peki Ya Sektör?
Yapay zeka şirketleri şu an resmi bir yanıt vermedi; ancak benzer girişimlere geçmişte verdikleri tepkiler ipucu sunuyor. Olası itiraz şu eksende şekillenebilir: Sağlık verilerini anonim hale getirip toplu analiz yapmak, model geliştirme için meşru bir araştırma faaliyetidir ve bu yasak yeniliği sekteye uğratabilir.
Alternatif bir perspektiften bakıldığında, tasarının gerçek etkisi uygulamada belli olacak. "Satış" ile "model eğitimi için kullanım" arasındaki sınırın nerede çizileceği, yasanın dişli bir araç mı yoksa sembolik bir adım mı olacağını belirleyecek. Ayrıca Kongre'nin özellikle AI düzenlemelerinde yavaş ilerlediği göz önüne alındığında, tasarının yasalaşma süreci de belirsizliğini koruyor.
Türkiye'deki İçerik Üreticiler ve Pazarlamacılar İçin Ne Anlam Taşıyor?
Bu yasa doğrudan Türk kullanıcıları bağlamıyor, ancak küresel ölçekte iki şeyin önünü açıyor. Birincisi: AB'nin GDPR'den sonra ABD'nin de yapay zekaya özgü veri düzenlemeleri getirmesi, OpenAI ve Anthropic gibi şirketleri ürün politikalarını yeniden şekillendirmeye zorlayabilir. Bu da Türkiye'deki kullanıcıların faydalandığı platformların gizlilik varsayılanlarını doğrudan etkiler. İkincisi: Sağlık alanına yönelik yapay zeka araçları kullanan ya da öneren içerik üreticiler, hangi platformun kullanıcı verisini nasıl işlediği konusunda şeffaf olmak durumunda kalacak.
Aksiyon Önerisi
ChatGPT, Gemini veya benzeri bir platform kullanıyorsanız, o platformun veri politikasını şimdi gözden geçirin; özellikle sağlık bilgisi içeren girişlerinizin eğitim amacıyla kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin. Çoğu platformda bu ayar kapatılabilir durumda — ancak varsayılan olarak açık geliyor.