Meta çalışanları 'avukat-müvekkil gizliliği' şapkası sipariş etti

Meta'nın gizlilik savunması neden bu kadar tartışmalı?

ABD'de süren çok sayıda davada Meta, ergenlerin zihinsel sağlığına verilen zararla ilgili delilleri kamuoyundan uzak tutmak için avukat-müvekkil ayrıcalığına (attorney-client privilege) sıklıkla başvuruyor. Bu hafta davacı avukatlar, söz konusu hukuki korumanın çok geniş bir alanı kapsayacak biçimde uygulandığını öne sürerek yeni açılan mühürlü bir belgeyi mahkemeye sundu. Belgede, Instagram'ın Genç Hesaplar projesini hayata geçiren ekibin — şirket içi adıyla Project Nido — yalnızca "a/c priv" yazan beyzbol şapkaları sipariş ettiği görülüyor.

Davacılar bu ayrıntıyı rastlantısal bir kurumsal hediyelik eşya olarak değil, Meta'daki sistematik bir tutumun sembolü olarak çerçeveliyor. Buna göre şirket, ergenlere yönelik kendi yaptığı araştırma bulgularını hukuki iletişim gibi göstererek keşif sürecinden muaf tutmaya çalışmış.

Bu dava Türkiye'deki dijital pazarlamacılar için ne anlam taşıyor?

Türkiye'de Instagram ve TikTok gibi platformları yoğun biçimde kullanan içerik üreticiler ve reklam ajansları için bu gelişme birkaç somut boyut içeriyor. Her şeyden önce, Türkiye'deki kullanıcıların önemli bir bölümünü gençler oluşturuyor ve bu platformların Türkiye operasyonları da aynı küresel ürün kararlarına tabi. Genç Hesaplar özelliği Türkiye'de de aktif; dolayısıyla bu özelliği şekillendiren araştırma süreçlerinin şeffaflığı doğrudan ilgi alanımıza giriyor.

Öte yandan KVKK ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) kapsamındaki denetim süreçleri henüz bu tür iç araştırma belgelerine erişim konusunda ABD mahkemelerinin seviyesinde bir zorlayıcılığa sahip değil. Ancak Türkiye'nin platformlarla yaşadığı içerik kaldırma ve yerel temsilci atama gerilimleri, şeffaflık tartışmalarının ileride bu coğrafyada da farklı biçimler alabileceğini gösteriyor.

Mahkeme Meta'yı zaten uyarmıştı

ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers, geçen ay verdiği kararla Meta'nın bazı gizlilik gerekçelerini "tamamen uygunsuz" buldu. Yargıcın verdiği örneklerden birinde Meta avukatlarının, belirli bir araştırma verisinin yayınlanıp yayınlanmamasına dair tartışmayı hukuki tavsiye kapsamında göstermeye çalıştığı, ancak yargıcın bunu esas itibarıyla veri sızıntısı kaygısından kaynaklanan bir iş kararı olarak nitelendirdiği anlaşılıyor.

Ayrıca Meta'nın Nisan 2025'te keşif sürecinin ardından yaklaşık 65.000 belgeyi gizlilik kapsamından çıkardığı raporlandı; davacılar ise bu hamlenin ifade alımlarında kullanılamayacak kadar geç geldiğini savunuyor.

Yapay zeka ve algoritmik şeffaflık tartışmasıyla bağlantısı

Bu davanın AI × sosyal medya kesişimindeki asıl önemi şurada yatıyor: Meta'nın iç araştırmaları, büyük ölçüde platformun algoritmik davranışını analiz ediyor — hangi içerik türlerinin ergenlerde daha uzun oturum süreleri yarattığı, öneri motorunun kullanıcı refahına etkisi gibi konular bunların başında geliyor. Eğer bu araştırmalar sistematik biçimde hukuki gizlilik kalkanının arkasına saklanıyorsa, regülatörlerin ve araştırmacıların algoritmik zarar tespiti yapması da güçleşiyor.

Bu durum, Avrupa'da yürürlükte olan Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) algoritmik şeffaflık zorunluluklarını neden önemli bir emsal olarak görmemiz gerektiğini de hatırlatıyor. DSA kapsamındaki bağımsız denetçilerin iç araştırma verilerine erişim hakkı, olası gizlilik argümanlarını doğrudan zayıflatıyor.

Karşı bir perspektif

Adil olmak gerekirse, avukat-müvekkil ayrıcalığı gerçekten meşru bir hukuki güvencedir ve her şirketin hukuk departmanı bu korumaya başvurma hakkına sahip. Asıl sorun bu korumanın varlığında değil, kapsamının belirsizleştirilip belirsizleştirilmediğinde. Mahkemenin süreci yönetmesi ve uygunsuz gizlemeleri yerinde tespit etmesi — nitekim bunu yapıyor — bu denge için doğru mekanizma.

Aksiyon önerisi

Eğer bir marka ya da ajans olarak Meta ürünleri üzerinden genç kitleye yönelik kampanya yürütüyorsanız, bu davayı yakından takip etmenizi öneririm. Önümüzdeki aylarda mahkemeden sızan araştırma belgeleri, platform algoritmalarının genç kullanıcılarda yarattığı etkiye dair kamuya açık en güvenilir veriler haline gelebilir. Bu bilgiyi hedefleme stratejinizi ve içerik etik kılavuzunuzu güncellemek için somut bir girdi olarak kullanabilirsiniz.