Türkiye'de Avukata AI'la Üretilmiş Sahte İçtihat İddiası

Dava Kısaca Ne?

Türkiye'de bir avukatın, mahkemeye sunduğu dilekçelerde gerçekte var olmayan yüksek mahkeme kararlarına atıfta bulunduğu öne sürüldü. Söz konusu içtihatların, avukatın başvurduğu bir yapay zeka aracının ürettiği kurgusal bilgilerden oluştuğu iddia ediliyor. Türkiye Barolar Birliği'nin konuya ilişkin resmi bir tutum açıklamadığı görülürken, avukat hakkında mesleki soruşturma başlatıldığı belirtiliyor.

Bu tür hatalar AI literatüründe hallüsinasyon (varsanı) olarak adlandırılıyor: Büyük dil modelleri, eğitim verilerinde bulunmayan bilgileri var olan gerçeklermiş gibi üretebiliyor. Dava numaraları, mahkeme tarihleri, kararların gerekçeleri — bunların tümü mantıksal biçimde oluşturulmuş ama fiilen doğrulanamaz içerikler olabiliyor.

Küresel Bağlam: Bu İlk Değil

Benzer vakalar dünya genelinde manşetlere taşındı. 2023'te New York'ta bir avukat, ChatGPT'nin ürettiği hayali dava atıflarını mahkemeye sunduğu için para cezasına çarptırıldı. Kolombiya'da bir hâkimin AI çıktısını karar gerekçesi olarak kullandığı da kayıtlara geçti. Türkiye'deki bu soruşturma, söz konusu küresel eğilimin artık yerel hukuk sistemlerine de sirayet ettiğinin somut bir göstergesi.

Bununla birlikte şunu da belirtmek gerekir: AI araçlarının hukuki araştırmada kullanımı başlı başına bir sorun değil. Westlaw ve LexisNexis gibi köklü platformlar kendi AI özelliklerini zaten sunuyor; fark, bu sistemlerin çıktılarını doğrulanmış veri tabanlarına dayandırması.

Sosyal Medya ve Dijital Platformların Rolü

Bu dava, yalnızca hukuk camiasını değil, yapay zeka ile içerik üreten herkesi doğrudan ilgilendiriyor. Sosyal medya danışmanları, içerik üreticiler ve dijital pazarlamacılar da kaynak göstererek paylaştıkları içeriklerde benzer bir riskle karşı karşıya. Bir AI aracına "bu konuda istatistik ver" ya da "hangi araştırmalar bunu destekliyor?" diye sorulduğunda gelen yanıtların, avukatın dilekçesindeki kadar ikna edici ama bir o kadar da temelsiz olabileceği unutulmamalı.

LinkedIn, Instagram ve X (eski adıyla Twitter) gibi platformlarda yanlış kaynaklı bir gönderi hızla yayılabiliyor; üstelik içerik üreticinin itibarı bu hızla orantılı biçimde zedelenebiliyor.

Alternatif Perspektif

Öte yandan bazı hukuk teknolojisi araştırmacıları, bu tür vakaların AI'ı hedefe koymak yerine mesleki eğitim eksikliğini sorgulatması gerektiğini savunuyor. Argümana göre bir cerrah ameliyat öncesinde cihazlarını kontrol etmek zorundaysa, bir avukat da sunduğu içtihadı doğrulamakla yükümlü. Sorumluluk, aracın değil kullanıcının. Bu bakış açısı, AI düzenlemesi tartışmalarında sıklıkla gündeme gelen "araç mı, kullanıcı mı?" ikilemine taze bir örnek sunuyor.

Ne Yapmalısınız?

AI araçlarını iş akışınıza entegre ettiyseniz, üretilen her somut iddiayı — istatistik, atıf, tarih, isim — bağımsız bir kaynaktan teyit etmeyi standart bir adım olarak sürecinize dahil edin. Bunun için ayrı bir kontrol listesi ya da içerik yayın onay akışı oluşturabilirsiniz. AI, araştırma sürecini hızlandırır; ancak doğrulama sorumluluğu hâlâ insanda.