Türkiye'de Avukata AI ile Üretilmiş Yargıtay Kararı İddiası

Türkiye'de Bir İlk: AI Kaynaklı Sahte İçtihat İddiası

Türkiye Barolar Birliği ve yargı çevreleri, bir avukat hakkında ciddi bir soruşturma başlattı. İddiaya göre söz konusu avukat, dilekçelerinde Yargıtay kararı olarak sunduğu bazı atıfları gerçek belgelerden değil, bir yapay zeka aracından üretilen metinlerden derledi. Kararların içtihat veri tabanlarında hiçbir karşılığı bulunmadığı anlaşılınca dosya incelemeye alındı.

Bu tür vakalara hukuk camiasında "halüsinasyon" (hallucination) deniyor: Büyük dil modelleri, var olmayan dava numaraları, tarihler ve gerekçe metinleri üreterek bunları gerçekmiş gibi sunabiliyor. ChatGPT başta olmak üzere pek çok üretici AI modeli, eğitim verisinde görmediği bir soruyla karşılaştığında tahmini bir yanıt üretiyor; bu yanıt biçimsel olarak ikna edici, içerik olarak ise tamamen asılsız olabiliyor.

Neden Sadece Hukuki Değil, Dijital Bir Sorun?

Vakanın AI × sosyal medya kesişiminde önem kazanmasının iki nedeni var.

Birincisi, içeriğin dolaşım hızı. Sahte içtihat içeren dilekçeler, kamuoyuna açık duruşmalar veya basın bildirimleri aracılığıyla sosyal medyada paylaşıldığında bağlam kayboluyor; yalnızca "Yargıtay şöyle dedi" satırı kalıyor. Hukuki dezenformasyon bu yolla organik biçimde yayılıyor.

İkincisi, güven mimarisi meselesi. Sosyal medya algoritmalarının otorite görünen kaynakları öne çıkarma eğilimi, yapay zeka destekli sahte belgelerin görünürlüğünü artırıyor. Bir avukatın imzasını taşıyan, resmi dil kullanan bir metin, platform moderasyon sistemleri için tespit edilmesi güç bir içerik kategorisi oluşturuyor.

Dünyada Emsaller Var, Türkiye Geç Kalmadı

2023'te ABD'de iki avukat, ChatGPT'nin ürettiği sahte karar alıntılarını federal mahkemeye sundukları için para cezasına çarptırılmıştı. İngiltere ve Avustralya'da benzer vakalar ardı ardına gündeme geldi. Türkiye'deki bu soruşturma, küresel bir eğilimin yerel ayağını oluşturuyor; bu anlamda reaktif değil, zamanında bir müdahale olarak değerlendirilebilir.

Alternatif Bir Perspektif

Öte yandan bazı hukuk teknolojisi uzmanları, sorunun kaynağının AI araçları değil, bu araçlara yönelik mesleki okuryazarlık eksikliği olduğunu savunuyor. Bu görüşe göre yasaklayıcı ya da caydırıcı yaklaşımlar yerine barolar ve hukuk fakülteleri, AI araçlarının doğrulama gerektirdiğini içselleştiren bir müfredat geliştirmelidir. Nitekim bazı ülkelerde mahkemeler, AI destekli araştırmanın kabulü için zorunlu doğrulama adımları tanımlamaya başladı.

Sosyal Medya Platformları Ne Yapmalı?

Bu dava, platformların yalnızca içerik moderasyonuyla değil, köken doğrulamasıyla da ilgilenmesi gerektiğini gösteriyor. Hukuki belgeler, akademik makaleler veya resmi açıklamalar gibi otorite kaynak kategorilerinde AI üretimi içeriklere yönelik etiketleme politikaları henüz emekleme aşamasında. Meta ve X'in bu konudaki geliştirmeleri hâlâ yetersiz kalıyor.

Aksiyon Önerisi

Dijital pazarlamacılar ve içerik üreticiler için doğrudan bir ders var: AI ile ürettiğiniz her türlü referans, istatistik veya alıntıyı birincil kaynakta doğrulamadan yayınlamayın. Hukuki bir dilekçede sahte içtihat ne kadar ciddi bir hatayla sonuçlanıyorsa, bir marka hesabından paylaşılan yanlış araştırma verisi de kurumsal itibar açısından benzer bir risk taşır. Kullandığınız AI aracının hangi veri tabanını sorguladığını, güncelliğini ve hangi durumlarda halüsinasyon üretebileceğini anlamak artık temel bir dijital okuryazarlık becerisidir.