Yapay Zeka ile Uydurma İçtihat: Türk Avukata Soruşturma

Olmayan Kararlar, Gerçek Hukuki Sonuçlar

Türkiye'de bir avukat hakkında ciddi bir mesleki soruşturma başlatıldı. İddiaya göre avukat, mahkemeye sunduğu dilekçelerde Yargıtay'a ait olduğunu belirttiği bazı kararlara atıfta bulundu; ancak söz konusu kararların hiçbirinin gerçekte mevcut olmadığı anlaşıldı. Soruşturmanın arka planında yapay zeka destekli hukuki araçların kullanımı olduğu değerlendiriliyor.

Bu durum, büyük dil modellerinin (LLM) iyi bilinen bir zaafiyetiyle doğrudan ilgili: halüsinasyon. Yapay zeka sistemleri, zaman zaman hiç var olmayan kaynak, karar veya alıntı üretebiliyor; üstelik bunları oldukça ikna edici bir dille sunabiliyor. Hukuk gibi hassas ve yüksek riskli bir alanda bu hata, ciddi etik ve mesleki yaptırım sonuçları doğuruyor.

Dünyada Emsal Teşkil Eden Bir Sorun

Bu vaka Türkiye için yeni olsa da küresel ölçekte benzer olaylar daha önce de yaşandı. 2023 yılında ABD'de bir federal mahkeme, ChatGPT tarafından üretilmiş sahte içtihatları dilekçesine dahil eden avukatları para cezasına çarptırmıştı. Avustralya ve Kanada'da da benzer vakalar kayıt altına alındı. Türkiye'deki bu soruşturma, söz konusu küresel trendin ülkemizdeki ilk somut yansımalarından biri olma özelliği taşıyor.

Barolar ve yargı organları açısından mesele yalnızca teknik bir hata olmaktan öte: Dilekçenin içeriğinden avukat sorumludur. Yapay zekanın ürettiğini söylemek, hukuki açıdan geçerli bir savunma zemini oluşturmuyor.

Sosyal Medya ve Dijital Profesyoneller İçin Ne İfade Ediyor?

Hukuk camiasının dışına çıktığımızda, bu davanın dijital pazarlamacılar ve içerik üreticiler için de ders çıkarılacak bir boyutu var. Yapay zeka araçları; kaynak gösterme, veri alıntısı ve istatistik üretme konularında benzer hatalar yapabiliyor. Bir marka için hazırlanan strateji sunumunda ya da bir içerik parçasında yer alan uydurma bir araştırma verisi, hem kurumsal itibar hem de müşteri güveni açısından ciddi risk taşır.

Bu bağlamda şunu söylemek mümkün: Yapay zeka, üretkenliği artıran güçlü bir araç; ancak ürettiği her çıktının doğrulanmadan kullanılması, profesyonelin bizzat imzaladığı bir sorumluluk haline geliyor.

Karşı Perspektif: Araç mı, Kullanıcı mı?

Bir kesim, bu tür vakaların yapay zeka teknolojisine karşı haksız bir önyargı yarattığını savunuyor. Aynı avukatın kütüphaneden yanlış bir karar fotokopisi çekip dilekçeye ekleyebileceği hatırlatılıyor; sorunun araçta değil, doğrulama süreçlerinin eksikliğinde yattığı ileri sürülüyor. Bu argüman kısmen geçerli olsa da yapay zekanın hatasız görünen çıktı üretme kapasitesi, klasik insan hatasından farklı bir risk profili çiziyor.

Ne Yapmalı?

Eğer iş süreçlerinizde yapay zeka araçlarını kaynak veya alıntı üretimi amacıyla kullanıyorsanız şu adımı bir protokol haline getirin: Her iddia edilen kaynağı orijinalinden doğrulayın. Bir haber makalesinde referans gösterilen araştırma mı? Bizzat ilgili yayına gidin. Hukuki bir karar mı? Resmi içtihat veritabanlarında teyit edin. Yapay zekanın sunduğu sonuç, araştırmanın başlangıç noktasıdır; bitiş noktası değil.