Yapay Zeka ile Sahte Mahkeme Kararı Üretmek: Türk Avukata Soruşturma

Davanın Özeti: Ne İddia Ediliyor?

Türkiye'de görev yapan bir avukat, üst yargı mercilerinin kararlarına dayandığını belirttiği hukuki atıfların gerçekte yapay zeka tarafından üretilmiş, var olmayan içtihatlar olduğu gerekçesiyle resmi soruşturma sürecine girdi. Soruşturma, Türk basınında kamuoyuna yansıdı ve hukuk çevrelerinde hızla gündem oluşturdu.

İddiaya göre avukat, hazırladığı dilekçelerde Anayasa Mahkemesi kararlarına atıfta bulundu; ancak söz konusu kararlar mahkeme arşivlerinde bulunamadı. Bu durum, avukatın bir yapay zeka aracından yararlandığı ve üretilen karar özetlerini doğrulamadan doğrudan kullandığı şüphesini doğurdu.

Küresel Bir Eğilimin Türkiye Ayağı

Bu tür vakalar Türkiye'ye özgü değil. 2023'ten bu yana ABD, İngiltere ve Avustralya'da da birden fazla avukat, ChatGPT gibi büyük dil modellerinin ürettiği hayali dava atıflarını mahkemeye sunmaktan disiplin cezasına çarptırıldı ya da soruşturmaya maruz kaldı. Söz konusu araçların, gerçekmiş gibi görünen ama aslında hiç yazılmamış mahkeme kararları üretme eğilimi —teknik adıyla "halüsinasyon"— hukuki bağlamlarda özellikle tehlikeli bir hal alıyor.

Türkiye vakasının dikkat çekici yanı, hedefin doğrudan Anayasa Mahkemesi içtihadı olması. Anayasa Mahkemesi kararları Türk hukuk sisteminde bağlayıcı ve hiyerarşik açıdan en üst referans noktalarından biri; dolayısıyla bu düzeyde sahte atıf, alelade bir hata olmanın ötesinde yargıya güveni doğrudan sarsan bir eylem olarak değerlendiriliyor.

Sosyal Medya Boyutu: Mesleki İtibarın Kırılganlığı

Dava, Türk hukuk camiasının LinkedIn ve hukuk odaklı çevrimiçi platformlarda yoğun biçimde tartıştığı bir konuya dönüştü. Yapay zekayla üretilmiş içeriklerin mesleki bağlamlarda denetimsiz kullanımı, yalnızca bireysel bir hata değil, aynı zamanda bir itibar krizi olarak konumlandırılıyor. Dijital ayak izinin kalıcılığı göz önüne alındığında, böyle bir soruşturmanın avukatın mesleki profiline vereceği hasar, hukuki sonuçlardan daha uzun soluklu olabilir.

Alternatif Perspektif: Araç mı, Kullanıcı mı?

Bir karşı görüş de göz ardı edilmemeli: Bazı hukuk teknolojisi uzmanları, sorumluluğun yalnızca bireysel kullanıcıya yüklenmesinin yapay zeka araçlarının geliştiricilerini hesap verebilirlik dışında bıraktığını savunuyor. Bir hukuki asistan aracının ürettiği içeriği gerçek mahkeme kararı formatında sunması —uyarı ya da kaynak referansı olmaksızın— tasarım düzeyinde bir sorun. Dolayısıyla bu vakalar, kullanıcı eğitiminin yanı sıra araç üreticilerinin de daha şeffaf çıktı standartları benimsemesini zorunlu kılıyor.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

Türkiye'de yapay zekanın mesleki kullanımına yönelik belirlenmiş bir etik çerçeve henüz yok. Türkiye Barolar Birliği'nin bu konuda kapsamlı bir yönlendirme yayımladığına dair kamuya açık bir bilgi bulunmuyor. Oysa Avrupa Birliği'nin yapay zeka yönetmeliği (AI Act) yüksek riskli kullanım alanları arasında hukuku açıkça sayıyor. Bu davanın Türk hukuk düzenleyicileri üzerinde bir baskı yaratması ve mesleki rehber ilkelerin gündeme gelmesini hızlandırması kuvvetle muhtemel.

Aksiyon Önerisi

Herhangi bir mesleki belgede —hukuki, akademik ya da kurumsal— yapay zeka çıktısına dayanan bir atıf kullanıyorsanız, o atıfı birincil kaynaktan bizzat doğrulamadan metne eklemeyin. Bunun için pratik bir kontrol listesi oluşturun: atıfın tam künyesini orijinal veritabanında arayın, bulamazsanız o atıfı tamamen çıkarın. Yapay zekayı araştırma sürecini hızlandırmak için kullanmak verimlilik sağlar; ancak doğrulama adımını atlayarak zaman kazanmak, mesleki ve hukuki bedeli çok daha ağır bir riske dönüşebilir.